Wie heeft er geen hekel aan om in een hokje gestopt te worden? Groot gelijk want dat is ontzettend ouderwets. Ik wordt veel liever gelabeld. Klinkt een beetje vreemd? Ik leg het je uit.
In de fysieke wereld hebben we objecten, bijvoorbeeld boeken, die we weer in andere objecten opbergen, bijvoorbeeld boekenkasten. Om ervoor te zorgen dat we onze boeken terug kunnen vinden, bedenken we een handige indeling. Bijvoorbeeld alfabetisch, categorisch, per uitgever? Deze manier van indelen kent een belangrijke beperking. Je moet je altijd voor één indeling kiezen. Je kan niet je boeken alfabetisch én categorisch indelen (je kan ze wel eerst categorisch en dan binnen de categorie weer op alfabet indelen natuurlijk). Als je kiest voor een alfabetische indeling moet je weer kiezen of je de beginletter van de voornaam of achternaam van de schrijver neemt of toch de beginletter van de titel. En als je kiest voor een categorische indeling kan een boek altijd maar in één categorie tegelijk staan (tenzij je meerdere exemplaren van hetzelfde boek aanschat). Dit zijn de beperkingen van de fysieke wereld.
In de digitale wereld hebben we deze beperkingen niet. Zo kan je dit artikel op mijn website zowel via het trefwoord ‘informatiearchitectuur‘ terugvinden als via het trefwoord ‘boekenkast‘. Dezelfde content is via verschillende wegen (ingangen) te bereiken, we hebben er als het ware labels opgeplakt. En toch blijven we werken met de beperkingen van boeken en boekenkasten! Denk maar eens aan hoe je je muziek op je computer hebt opgeslagen. Altijd maar in één map (eventueel met submappen). Als je naast je indeling op basis van artiest ook nog een indeling op basis van genre zou willen maken zou je al je muziek moeten kopiëren en gebruik je dus meer schijfruimte dan nodig. Daarbij komt ook nog eens dat je een wijziging op de ene plek ook altijd op de andere moet maken. Onhandig!
De manier van denken die hier aan ten grondslag ligt noem ik het boekenkastdenken. Boekenkastdenken leidt tot onnodig beperkende systemen. Websites zijn vaak met deze zelfde manier van denken ingedeeld. Elke pagina heeft zo zijn plek in de hiërarchie. En dat is dan ook de enige plek waar deze pagina kan staan. Natuurlijk kunnen we wel links tussen pagina’s leggen die hiërarchisch niet met elkaar verbonden zijn, maar op de meeste website heeft één bepaalde pagina altijd maar één plek in de navigatiestructuur.
Voor een simpele website is dit misschien nog niet eens zo erg maar denk je eens het voorbeeld van een webwinkel in electronica in. Vaak kennen webwinkels een indeling in productcategorieën. En dan kan elk product maar in één categorie worden teruggevonden. Zonde, want een klant verwacht een externe harde schijf misschien wel in de categorie ‘Harde schijven’ terwijl jij ‘m in de categorie ‘USB opslag’ hebt geplaatst. Ideaal zou zijn wanneer je een product in meerdere categorieën kan plaatsen.
Eigenlijk zou een andere manier van indelen nog idealer zijn. Dat is wanneer we uitgaan van kenmerken die een object, bijvoorbeeld een telefoon, allemaal kan hebben. Een telefoon kan foto’s maken, je kan ermee bellen, het heeft GPS, het kost €350, het is zwart, heeft een touchscreen, is een communicatieapparaat, etcetera. Ik zou het mooi vinden om ook via al deze eigenschappen naar een product toe te kunnen navigeren. Dan kan ik op een website via een soort zoekformulier gewoon vragen ‘geef me alle producten die zwart zijn en GPS bevatten’. Ik zou dan bijvoorbeeld navigatiesystemen én telefoons vinden.
Ik doe maar weer even een voorspelling: in de toekomst draait alles om netwerken. Alles kan op de een of andere manier met elkaar worden verbonden. En de manier waarop dingen met elkaar verbonden zijn, krijgt betekenis (semantisch web). We krijgen netwerkcontentmanagentsystemen (mooi lang woord, niet?), netwerkorganisaties. Eén ding: het moet wel allemaal automatisch gaan. De overgrote meerderheid van de mensheid heeft gewoon totaal geen zin om z’n MP3′tjes handig in genres te organiseren en de naam van de artiest overal hetzelfde te spellen (ik verwijs je maar even door naar MusicBrainz voor een oplossing). Of ben ik nou gek?
Liever labelen dan in hokjes stoppen
Wie heeft er geen hekel aan om in een hokje gestopt te worden? Groot gelijk want dat is ontzettend ouderwets. Ik wordt veel liever gelabeld. Klinkt een beetje vreemd? Ik leg het je uit.
In de fysieke wereld hebben we objecten, bijvoorbeeld boeken, die we weer in andere objecten opbergen, bijvoorbeeld boekenkasten. Om ervoor te zorgen dat we onze boeken terug kunnen vinden, bedenken we een handige indeling. Bijvoorbeeld alfabetisch, categorisch, per uitgever? Deze manier van indelen kent een belangrijke beperking. Je moet je altijd voor één indeling kiezen. Je kan niet je boeken alfabetisch én categorisch indelen (je kan ze wel eerst categorisch en dan binnen de categorie weer op alfabet indelen natuurlijk). Als je kiest voor een alfabetische indeling moet je weer kiezen of je de beginletter van de voornaam of achternaam van de schrijver neemt of toch de beginletter van de titel. En als je kiest voor een categorische indeling kan een boek altijd maar in één categorie tegelijk staan (tenzij je meerdere exemplaren van hetzelfde boek aanschat). Dit zijn de beperkingen van de fysieke wereld.
In de digitale wereld hebben we deze beperkingen niet. Zo kan je dit artikel op mijn website zowel via het trefwoord ‘informatiearchitectuur‘ terugvinden als via het trefwoord ‘boekenkast‘. Dezelfde content is via verschillende wegen (ingangen) te bereiken, we hebben er als het ware labels opgeplakt. En toch blijven we werken met de beperkingen van boeken en boekenkasten! Denk maar eens aan hoe je je muziek op je computer hebt opgeslagen. Altijd maar in één map (eventueel met submappen). Als je naast je indeling op basis van artiest ook nog een indeling op basis van genre zou willen maken zou je al je muziek moeten kopiëren en gebruik je dus meer schijfruimte dan nodig. Daarbij komt ook nog eens dat je een wijziging op de ene plek ook altijd op de andere moet maken. Onhandig!
De manier van denken die hier aan ten grondslag ligt noem ik het boekenkastdenken. Boekenkastdenken leidt tot onnodig beperkende systemen. Websites zijn vaak met deze zelfde manier van denken ingedeeld. Elke pagina heeft zo zijn plek in de hiërarchie. En dat is dan ook de enige plek waar deze pagina kan staan. Natuurlijk kunnen we wel links tussen pagina’s leggen die hiërarchisch niet met elkaar verbonden zijn, maar op de meeste website heeft één bepaalde pagina altijd maar één plek in de navigatiestructuur.
Voor een simpele website is dit misschien nog niet eens zo erg maar denk je eens het voorbeeld van een webwinkel in electronica in. Vaak kennen webwinkels een indeling in productcategorieën. En dan kan elk product maar in één categorie worden teruggevonden. Zonde, want een klant verwacht een externe harde schijf misschien wel in de categorie ‘Harde schijven’ terwijl jij ‘m in de categorie ‘USB opslag’ hebt geplaatst. Ideaal zou zijn wanneer je een product in meerdere categorieën kan plaatsen.
Eigenlijk zou een andere manier van indelen nog idealer zijn. Dat is wanneer we uitgaan van kenmerken die een object, bijvoorbeeld een telefoon, allemaal kan hebben. Een telefoon kan foto’s maken, je kan ermee bellen, het heeft GPS, het kost €350, het is zwart, heeft een touchscreen, is een communicatieapparaat, etcetera. Ik zou het mooi vinden om ook via al deze eigenschappen naar een product toe te kunnen navigeren. Dan kan ik op een website via een soort zoekformulier gewoon vragen ‘geef me alle producten die zwart zijn en GPS bevatten’. Ik zou dan bijvoorbeeld navigatiesystemen én telefoons vinden.
Ik doe maar weer even een voorspelling: in de toekomst draait alles om netwerken. Alles kan op de een of andere manier met elkaar worden verbonden. En de manier waarop dingen met elkaar verbonden zijn, krijgt betekenis (semantisch web). We krijgen netwerkcontentmanagentsystemen (mooi lang woord, niet?), netwerkorganisaties. Eén ding: het moet wel allemaal automatisch gaan. De overgrote meerderheid van de mensheid heeft gewoon totaal geen zin om z’n MP3′tjes handig in genres te organiseren en de naam van de artiest overal hetzelfde te spellen (ik verwijs je maar even door naar MusicBrainz voor een oplossing). Of ben ik nou gek?